Aynı Bölüm, Farklı Üniversite: Taban Sıralaması Neden Bu Kadar Değişiyor? (2026)

Kısa cevap: "bölüm adı" bir sıralama söylemez, yalnızca bir başlık söyler. 2026 yerleştirmesinde Psikoloji Türkiye'deki 138 üniversitenin 243 ayrı programında açıldı; bu programların taban başarı sıraları 329 ile 1.402.765 arasında kapandı, ortadaki program ise 117.459'da. Fark tesadüf değil, yapısal: en büyük tek ayraç bedel (devlet mi, vakıf mı, vakıfta burslu mu ücretli mi), ikincisi şehir, üçüncüsü programın yaşı. Sıralaman 150.000 ise 2026'da tabanı senin sıranın gerisinde kapanan 82 Psikoloji programı vardı — ama bunların yalnızca 6'sı devlet üniversitesindeydi. Yani asıl soru "Psikoloji okuyabilir miyim" değil, "hangi bedelle, hangi şehirde" oluyor. Aşağıdaki bütün rakamların havuzunu ve elenen satırları önce yazıyoruz, sonra tabloları veriyoruz.

Bu yazı iki kardeş yazıyla aynı soruyu sormuyor. Sıralama bandları yazısı bütün kataloğu sıralama dilimlerine bölüp "bu bandda kaç program var" diye sayar; altı yıllık taban trendi yazısı aynı programların zaman içindeki yönünü ölçer. Burada ise tek bir kesit var: bir bölüm adının içindeki dağılım, yani aynı adı taşıyan programların birbirinden neden ayrıştığı. Bölüm adına göre kaba bir harita istiyorsan kaç sıralama ile hangi bölüme girebilirim yazısı daha doğru başlangıç.

Bu yazıdaki rakamlar hangi havuzdan geliyor, neyi dışarıda bıraktık?

Rakamlardan önce havuz. Aşağıdaki her sayı programs tablosundan, 2026 kolonlarından (sira2026, kontenjan2026) üretildi; veri 21 Eylül 2026'da işlendi. Eleme sırası ve her adımda kaç satır kaldığı:

Bu havuz, sıralama bandları yazısının havuzuyla birebir aynıdır (9.304 program, 271 üniversite, 81 il, 351 farklı bölüm adı) — iki yazının rakamları bilerek aynı tabandan okunuyor.

Bölüm adı gruplaması: program adının parantezli ekleri atılarak yapıldı, yani "Psikoloji", "Psikoloji (İngilizce)" ve "Psikoloji (%50 İndirimli)" tek bir Psikoloji başlığı altında sayılıyor. Katalogdaki /bolum/psikoloji sayfası da aynı kuralı kullanır.

Havuzun bilmen gereken dört zayıf noktası — hepsi bu yazının rakamlarını etkiliyor:

• il alanı kirli. Kaynak veride 110 satırın il değeri boş; ayrıca bazı satırlarda il yerine "KIBRIS", "LEFKOŞA" ya da "SARAYBOSNA - BOSNA - HERSEK" yazıyor. 5. adımda elenen 43 satırın tamamı bu iki gruptan. Psikoloji'de bu elemeye takılan iki satır var: Uluslararası Saraybosna Üniversitesi (114.116) ve Uluslararası Balkan Üniversitesi (795.314) — ikisinin de il alanında "SARAYBOSNA - BOSNA - HERSEK" yazıyor, yani Türkiye'de bir kampüs değiller.
• unitur etiketi güvenilmez. Yukarıdaki iki Bosna programı veride DEVLET etiketli; Kıbrıs Amerikan Üniversitesi'nin 42 satırı da öyle. Bu yüzden bu yazıdaki devlet/vakıf kırılımlarını yaparken unitur'e tek başına güvenmedik, havuzu ayrıca Türkiye ili koşuluyla süzdük. Türkiye'deki devlet ve vakıf üniversitelerinin dışında kalanlar için KKTC üniversiteleri okunur mu? yazısına bak.
• ODTÜ ayrışmıyor. ODTÜ'nün Ankara kampüsü ile Kuzey Kıbrıs Kampusu programlarının bir kısmı katalogda aynı universite adı ve aynı il değeri (ANKARA) altında duruyor. Havuzda ODTÜ'ye ait 65 satır var; örneğin İşletme adı altında 6 ayrı satır (1.585'ten 800.853'e) ve Psikoloji adı altında 2 satır (2.443 ve 141.555) görünüyor. Hangi satırın hangi kampüse ait olduğunu verimizden ayıramıyoruz; bu yüzden aşağıdaki hiçbir örnekte ODTÜ'yü tek tek adıyla kullanmadık. Toplamlara ise dahil — ve bir yerde tablonun ucunda duruyor: Mimarlık'ta devlet tarafının en sıkı satırı (39.128) ODTÜ'ye ait, o satırın hangi kampüs olduğu bizce belirsiz.
• Vakıf burs etiketi çoğu satırda yok. Havuzdaki 3.439 vakıf programının yalnızca 659'unun adında burs kademesi yazıyor (339 "Burslu", 203 "İndirimli", 117 "Ücretli"); kalan 2.780 satırda etiket yok. Bu yüzden bu yazıda burslu/ücretli kırılımına dayanan genel bir tablo vermiyoruz; yalnızca etiketi kesin olan üç örnek üzerinden gösteriyoruz.

Aynı bölüm adı kaç farklı sıralamada kapanıyor?

Yedi popüler bölüm. Her satır, o bölüm adını taşıyan bütün programların 2026 tabanını özetliyor.

2026 taban başarı sıraları. "Medyan" = o bölüm adındaki programların tam ortadaki satırı. Devlet/vakıf sütunları program sayısıdır, üniversite sayısı değil.

Uç değerler dikkat çekicidir ama kırılgandır: tek bir program bütün tabloyu değiştirebilir (Tıp'ın "en seçici satırı 1" rakamı tam olarak bu — tek bir vakıf programının tam burslu satırı). Uçurumun daha dayanıklı ölçüsü, en sıkı %10 ile en geniş %10 arasındaki mesafedir:

Aynı havuz; %10 ve %90 sınırları her bölüm adının kendi program listesi içinde hesaplandı.

İki cümlelik okuma: uçurum bölümün doğasında değil, o bölümün program çeşitliliğinde. İşletme ve Psikoloji hem en pahalı vakıf kampüslerinde hem de kontenjanı dolmakta zorlanan yeni fakültelerde açıldığı için 30 kat civarında yayılıyor; Mimarlık ve Hemşirelik çok daha dar bir koridorda duruyor. Tıp'ın dar koridoru ise başka bir sebeple: 217 tıp programının tamamı ilk 50 binin içinde kapanmış, yani bu bölümde "daha erişilebilir bir üniversite" seçeneği 2026 verisinde yok. Aynı yayılım sorusunu iki komşu bölüm adı arasında sorduğumuz yazı da var: bilgisayar mühendisliği mi, yazılım mühendisliği mi?

Bu, havuzdaki 73 bölüm adının (en az 40 programı olanlar) tamamına baktığımızda da aynı: en geniş yayılanlar Ekonomi (45 program, 269,9 kat), Yeni Medya ve İletişim (52 program, 219,4 kat) ve Görsel İletişim Tasarımı (58 program, 192,4 kat); en dar koridorda duranlar İlköğretim Matematik Öğretmenliği (78 program, 2,1 kat), Sınıf Öğretmenliği (90 program, 2,2 kat) ve Eczacılık (93 program, 2,3 kat). Öğretmenlik ve eczacılık programlarının dar koridoru merkezî başarı sırası şartıyla da ilgili — sıralama şartları yazısında.

Sıralaman 150.000 ise Psikoloji'de hangi kapılar önünde duruyordu?

Somutlaştıralım. Aşağıdaki tablo, 2026'da tabanı senin sıranın gerisinde kapanan Psikoloji programlarını sayıyor. Elinde sıralama değil de net sayısı varsa önce kaç netle hangi bölüm? yazısına bak — orada bölüm bölüm net cetveli var.

243 programlık Psikoloji havuzu; "gerisinde kapanan" = sira2026 senin sıranın sayısal olarak büyüğü ya da eşiti.

Tablodaki asıl kırılma 100.000 ile 150.000 arasında ve kırılan şey program sayısı değil, devlet sütunu: 35'ten 6'ya düşüyor. 150.000'de duran bir aday için 82 kapının 76'sı vakıf üniversitesinde. 250.000'den sonra devlet sütunu sıfırlanıyor — yani 2026'da tabanı 250 binin gerisinde kapanmış tek bir devlet Psikoloji programı yok.

O 6 devlet programı bunlar:

2026 taban başarı sırası 150.000 ve gerisinde kapanan devlet Psikoloji programlarının tamamı.

Listenin ilk beşi coğrafyayla, sonuncusu ise kontenjan büyüklüğüyle ilgili: Ankara Sosyal Bilimler'in 12 kişilik kontenjanı, büyük şehirde olmasına rağmen tabanını geniş bir yere taşımış. Bu liste bir tavsiye değil; "sıralaman 150.000 ise devlet Psikoloji'si tamamen kapalı" cümlesinin yanlış olduğunu gösteren bir sayımdır. Ama aynı liste şunu da söylüyor: bu altı kapının beşi, taşınmayı göze almayı gerektiriyor. Bunun maliyet tarafı yurt, burs ve yıllık maliyet yazısında.

Aynı bölümün tabanı neden bu kadar değişiyor?

Dört ayracı tek tek, veriyle.

1. Bedel: devlet mi, vakıf mı — vakıfta hangi satır?

Her hücre kendi grubunun medyanı. Devlet/vakıf ayrımı unitur alanına dayanır; yukarıda anlattığımız etiket sorunu yüzünden havuz ayrıca Türkiye ili koşuluyla süzüldü.

İlk bakışta şaşırtıcı olan şu: vakıf medyanı devletten daha sıkı çıkan bölümler var (Bilgisayar Mühendisliği, Mimarlık, İşletme). Bunun sebebi vakıf üniversitelerinin daha seçici olması değil, vakıf tarafının iki uçlu olması: tam burslu satırlar çok sıkı, ücretli satırlar çok geniş kapanıyor ve medyan aradaki dağılıma göre oynuyor. Etiketi kesin olan üç Psikoloji örneği bunu aynı üniversite içinde gösteriyor:

Yalnızca program adında burs kademesi açıkça yazan satırlar. Psikoloji'nin 170 vakıf satırının yalnız 32'sinde böyle bir etiket var; kalan 138 satırın hangi kademe olduğunu verimizden okuyamıyoruz, bu yüzden onları adıyla örneklemiyoruz.

Yeditepe satırında aynı üniversitenin aynı bölümü, burs kademesine göre 4.034 ile 708.709 arasına yayılıyor — bu tek başına, yedi bölümün hiçbirinin bölümler arası farkından büyük. Vakıf havuzunda aynı üniversitede aynı bölüm adını taşıyan birden çok satır kural, istisna değil: Psikoloji'de 57 vakıf üniversitesinin satırları arasındaki medyan fark 756.794 sıra. Devlet tarafında bu durum yalnız 3 üniversitede var. Devlet–vakıf kararının bütün boyutları için devlet mi, vakıf mı?

2. Şehir

Bedeli sabitlemek için yalnız devlet programlarına bakalım. Üç büyük şehir ile kalan 78 il arasındaki fark her bölümde aynı yönde:

Psikoloji'de devlet tarafının büyük şehir medyanı 31.882, diğer illerin medyanı 113.775 — yaklaşık 3,5 katı. İşletme'de fark 10 katın üstünde. Buradaki mekanizma kalite değil talep: aynı diplomayı veren iki devlet programından büyük şehirdekine çok daha fazla aday talip oluyor. Şehri kararın neresine koyacağın ayrı bir tartışma — bölüm mü, üniversite mi, şehir mi?

3. Programın yaşı

Yeni açılmış programlar genellikle daha geniş bir bandda kapanır, çünkü ne mezunu ne de tanınırlığı vardır. Altı bölümün devlet programlarında (561 satır) 2021'de taban sıralaması oluşmuş olanların medyanı 109.331, 2021'de tabanı olmayanların (yani o tarihte henüz öğrenci almayan ya da kontenjanı dolmayan programların) medyanı 246.689.

Bu bir kusur değil, bir fiyat farkı: yeni bir programı nasıl değerlendireceğini yeni açılan bölümler nasıl değerlendirilir? yazısında anlattık.

4. Öğretim dili — ve dilin tek yönlü çalışmadığı gerçeği

Yaygın varsayım şu: "İngilizce program her zaman daha sıkı kapanır." Veride bunun karşılığı yok. Aynı devlet üniversitesinde aynı bölümün hem İngilizce hem de etiketsiz (Türkçe) satırının bulunduğu 20 çift var; bunların 9'unda İngilizce satır daha sıkı, 11'inde diğer satır daha sıkı kapanmış. Örneklem küçük, bu yüzden buradan bir kural çıkarmıyoruz — çıkardığımız tek sonuç, dilin tek başına yön belirlemediği. Hazırlık sınıfının senin için ne anlama geldiği ayrı bir karar: hazırlık sınıfı ve öğretim dili.

Ölçemediğimiz iki şey

• Kontenjan büyüklüğü. Altı bölümün devlet programlarında kontenjanı 60 ve üstü olanların medyanı 108.326, 40–59 olanların 152.945, 40'ın altında olanların 152.671. İlk bakışta "büyük kontenjan = daha sıkı taban" gibi duruyor ama bu bir neden değil, bir eşlik: büyük kontenjanlar zaten köklü ve büyük üniversitelerde. Kontenjanın tabanı hangi yöne ittiğini bu veriyle ayrıştıramıyoruz, bu yüzden bunu ayraç saymadık. Aynı soruyu 2025→2026 kontenjan değişimi üzerinden ayrıca ölçtük ve ilişki orada da zayıf çıktı: hangi bölümlerin kontenjanı azaldı?
• İkinci öğretim. Katalogdaki 2026 lisans satırlarının hiçbirinde ikinci öğretim etiketi yok (İÖ ya da "İkinci Öğretim" geçen satır sayısı: 0). Dolayısıyla bu ayrımı bu veriyle ölçemiyoruz ve bu yazıda hakkında bir şey söylemiyoruz.

Peki aynı diploma mı?

Dürüst cevap iki parçalı.

Evet olan kısım: ikisinden de lisans diploması alırsın ve diplomada hangi üniversitede okuduğun yazar. Bölüm adı aynıysa mezuniyet unvanın da aynıdır.

Bilmediğimiz kısım, ve bu yazının en önemli sınırı: iki program arasındaki gerçek farkı — akran grubu, öğretim üyesi kadrosu, laboratuvar ve staj imkânı, mezun ağı, yurt dışı değişim hacmi — ölçen hiçbir veri bizde yok. Taban sıralaması bunların hiçbirini ölçmez; yalnızca o programa kaç adayın talip olduğunu ölçer. Tabanı geniş kapanan bir program kötü bir program değildir, az talep görmüş bir programdır; tabanı sıkı kapanan bir program da iyi bir eğitimin garantisi değildir.

Bu yüzden bu yazı "hangi üniversite daha iyi" sorusuna cevap vermez ve veremez. O soruyu araştırmanın yolu sıralama tablosu değil: bölümün iş imkânını nasıl araştırırsın? yazısında hangi kaynaklara bakacağını ve kimlere soracağını anlattık. Üniversitenin kendi ders planına, öğretim üyesi sayısına ve öğrenci profiline üniversiteler sayfasından bakmaya başlayabilirsin.

Bu tabloyu kendin nasıl çıkarırsın?

Yukarıdakilerin hepsi kataloğun kendisinde zaten duruyor; tek yapman gereken bölüm sayfasına inip sütunu sıralamak.

1. Bölüm sayfasını aç. Bölümler sayfasından bölümünü bul; /bolum/psikoloji, /bolum/hukuk ya da /bolum/mimarlik gibi. Sayfa o bölüm adını taşıyan bütün programları satır satır listeler: taban puanı, başarı sıralaması, kontenjan, devlet/vakıf.
2. Sıralama sütununa göre sırala. En sıkıdan en genişe dizdiğinde bu yazıdaki dağılımı kendi bölümün için görürsün. Not: bölüm sayfasının havuzu bu yazınınkinden geniştir (KKTC programları ve 2026 tabanı oluşmayan satırlar da orada durur), bu yüzden program sayıları birebir tutmayabilir.
3. Kendi sıralamanı bir çizgi gibi çek. Sıranın gerisinde kapanan satırları işaretle; devlet ve vakıf sütununu ayrı say. Yukarıdaki Psikoloji merdiveni tam olarak bu sayımdır.
4. Listeni program satırından kur, bölüm adından değil. Aynı bölüm adının 20 satırını üst üste yazmak liste yapmak değildir — tercih listesi nasıl yapılır? ve hangi satırların boşa gittiği için ölü tercih nedir?.
5. Sıralamanı girip taramayı bize bırakabilirsin. Ana sayfadaki forma sıralamanı girdiğinde katalogdaki programlar senin sıranla kıyaslanıp hayal, dengeli ve güvenli dilimlerine ayrılır. Bu bir yerleşme olasılığı değil: ürün olasılık hesaplamaz, yalnızca programın son taban sıralamasını senin sıranla kıyaslar.

Sık sorulan sorular

Aynı bölümün tabanı düşük olan programı "kolay" mı demek? Hayır. Taban sıralaması bir zorluk ölçüsü değil, bir talep ölçüsüdür. Aynı dersleri, aynı süreyi ve aynı mezuniyet koşullarını taşıyan iki program, yalnızca kaç adayın onu yazdığına göre farklı sıralamalarda kapanır.

Vakıf üniversitesinin ücretli satırı sıralamam için uygun görünüyor, yazayım mı? Kapı sayısını bütçeden ayrı okuma. Vakıf tarafında aynı bölümün burslu ve ücretli satırları arasındaki yıllık maliyet farkı, sıralama farkından daha belirleyici olabilir. Tercih kılavuzunda her satırın ücreti ve burs kademesi yazılıdır; listeye yazmadan önce oradan teyit et. Maliyet hesabı için yurt, burs ve yıllık maliyet.

Bu rakamlar bu yıl da aynı olur mu? Olmayabilir. Hepsi 2026 merkezî yerleştirmesinin fotoğrafıdır; kontenjan değişimi, aday davranışı ve sınavın zorluğu tabanları her yıl oynatır. Tabanların yıllar içinde nasıl hareket ettiğini altı yıllık taban trendi ve taban sıralamalar yıldan yıla ne kadar değişir? yazılarında ölçtük.

Neden bazı bölümlerin uçurumu küçük? Çünkü o bölümün programları birbirine benziyor: çoğu devlet üniversitesinde, benzer kontenjanlarla ve çoğunda merkezî sıralama şartıyla açılıyor. Eczacılık, Diş Hekimliği ve öğretmenlik branşları bu gruba giriyor. Buna karşılık İşletme ya da Ekonomi gibi hem çok sayıda vakıf kampüsünde hem de yeni fakültelerde açılan bölümlerde dağılım geniş oluyor.

Kaynaklar

• Taban başarı sırası, kontenjan ve yerleşen verisi: kataloğumuzun YÖK Atlas kaynaklı veri kümesi (2026 verisi 21 Eylül 2026'da işlendi). Programın resmî yayın yeri: yokatlas.yok.gov.tr — erişim: 22 Eylül 2026.
• ÖSYM, 2026-YKS Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzu — program kodları, kontenjanlar, burs kademeleri ve özel koşullar Tablo 3 ve Tablo 4'te yer alır. Erişim: 22 Eylül 2026.
• ÖSYM, 2026-YKS Yerleştirme Sonuçları Açıklandı — bu yazıdaki bütün taban sıralamaları merkezî yerleştirmenindir. Erişim: 22 Eylül 2026.