Sihir yok, kara kutu yok: KolayTercih'in önerdiği her satır resmî YÖK Atlas verisinden gelir ve hangi kurala göre önüne geldiği bellidir. Bu sayfa o kuralları öğrenci diliyle anlatır — üstelik görseller canlı: sıralamanı girdiysen sayılar sana göre hesaplanır.
Bir bölümün taban sıralaması, geçen yıl o bölüme yerleşen son öğrencinin Türkiye sıralamasıdır. Senin sıralaman bu sayıdan küçükse (yani daha iyiysen), geçen yılın koşullarında o bölüme yerleşebilirdin demektir. Sistemde her programın en güncel taban sıralaması kayıtlıdır; bir bölüm için en son yılın verisi henüz oluşmamışsa bir önceki yılınki kullanılır.
Görseller örnek bir sıralamayla gösteriliyor
100.000. sıra · Sayısal — aşağıdaki tüm sayılar bu aday için gerçek YÖK Atlas verisidir. Ana sayfadan kendi sıralamanı girersen bu sayfa sana göre güncellenir.
Sıralamanı girdiğinde tüm programlar senin konumuna göre üç kümeye ayrılır: tabanı senden daha iyi olanlar Hayal (şansını denediğin satırlar), tabanı sıralamana yakın olanlar Dengeli (listenin bel kemiği — sıralamanın yaklaşık yüzde kırk fazlasına kadar pay bırakılır), tabanı belirgin şekilde altında kalan her şey ise Güvenli dilimidir.
Güvenli diliminin bir sonu yok: 87. sıradaki bir adayın da 500 bininci sıradaki bir adayın da ulaşabildiği bütün programlar listededir. Liste sana en yakın tabandan başlar; aşağı indikçe ve “Daha fazla göster”e bastıkça senden uzaklaşan seçenekler gelir. Böylece ilk gördüklerin her zaman en isabetli adaylardır ama hiçbir seçenek senden saklanmaz.
Tabloda, haritada ve yapay zekâ listesinde gördüğün nokta ve renkler tek bir kurala bağlıdır: yeşil tabanı sıralamanın belirgin altında (güvenli), sarı sıralamana yakın (az riskli), kırmızı tabanı senden iyi (riskli). Renk hangi sayfada olursa olsun aynı hesaptan çıkar; bir satır sekme değiştirdi diye renk değiştirmez.
“Listemi verilerle hesapla” sihirbazındaki üç adım birbirinden bağımsız değildir. İlk adımda yalnızca sıralamanla ulaşabildiğin alanlar listelenir — bir bölümün hangi alana girdiği, adına ve bağlı olduğu fakülteye bakılarak belirlenir. İkinci adımda programı olan tüm iller, seçtiğin alanlardaki program sayısına göre yeniden hesaplanarak listelenir; üçüncü adımdaki devlet/vakıf sayıları da hem alan hem il seçimini hesaba katar. Seçtiğin il ve devlet/vakıf tercihi, sonuç sayfasındaki ücretsiz tabloya da uygulanır. Üçüncü adımdaki öncelikler (iş bulma, maaş, akademik kariyer, prestij, kolay yerleşme) ve isteğe bağlı özel kontenjan durumun(okul birincisi, şehit-gazi yakını, depremzede, 34 yaş üstü kadın kontenjanı) havuzu daraltmaz; onlar aşağıdaki uyum puanına girer. Danışmanla konuşurken söylediğin ve “Kaydettiklerim” çiplerinde duran tercihler (öğretim dili, uzaktan ya da örgün, burs, yıllık ücret sınırı, evden uzaklık) varsa havuzu onlar da süzer; bir çipi silersen bir sonraki liste onsuz kurulur. Adımlar bitince elde kalan gerçek programlar bir aday havuzu olur. Havuzdaki her programa kod bir uyum puanıverir — yapay zekâ değil: seçtiğin önceliklere göre TÜİK'in mezun istihdamı ve kazanç grubu, URAP araştırma sırası, programın öğretim üyesi kadrosu; özel kontenjan durumuna uyan kontenjanı olan program; kampüs büyüklüğü ve evden uzaklık. Verisi olmayan program cezalandırılmaz, dilim (hayal/dengeli/güvenli) bu puandan etkilenmez; yapay zekâya giden havuz uyum puanı ve sıralamana yakınlığa göre seçilir ve her satıra “öne çıkan” veriler yazılır. “Kolay yerleşme” seçiliyse listenin iskeleti 5/13/6 yerine 4/12/8 olur. Havuz yapay zekâya öyle gider: ona boş bir sayfa değil, bu havuz verilir. Havuza yalnızca en son tercih kılavuzunda yer alan programlar girer: kapanmış ya da kodu değiştiği için eski kaydı kalmış bir program sana önerilmez. Adında “KKTC Uyruklu” ya da “M.T.O.K.” (meslek lisesi mezunlarına ayrılmış) yazan kontenjanlar da havuza girmez; onlar herkesin yazabileceği tercihler değildir. Tıp, hukuk, mühendislik ya da öğretmenlik gibi başarı sırası barajı olan bölümlerde sıralaman barajın gerisindeyse o bölümü tercih edemezsin; bu yüzden o da havuza girmez. Aşağıdaki şema akışın tamamını gösterir — havuz 24'ün altına düşerse filtrelerin hangi sırayla gevşetildiği (önce danışmana söylediklerin, sonra alan, sonra il), yine de yetmezse listenin eldeki programlarla, sana açıkça belirtilerek nasıl kurulduğu da dahil. Bir filtre gevşediğinde seçimine uyan programlar havuzdan çıkmaz: önce onlar alınır, kalan boşluk sıralamana en yakın diğer programlarla doldurulur. Yapay zekânın seçtiği liste sana gelmeden önce kodla denetlenir: havuzda olmayan ya da iki kez yazılan program atılır, eksik kalan satır havuzdan tamamlanır; yerleşme vaadi içeren ya da başka bir programı anlatan gerekçenin yerine standart bir açıklama yazılır. Yapay zekâ zamanında yanıt vermezse liste aynı havuzdan kurallarla kurulur ve bu, listenin başında sana söylenir. Liste çıktıktan sonra danışmana “ilk 5 İstanbul olsun” ya da “vakıf olmasın” dersen bu isteği de yapay zekâ değil kod işler: mesajın kurala çevrilir (belirsizse sana kısa bir form sorulur), liste aynı havuz kurallarıyla yeniden kurulur ve danışman yalnız sonucu anlatır. Danışman liste değişmeden “yeniden kurdum” derse cevabın altına düzeltme notu eklenir ve o mesajın kredisi iade edilir.
Sihirbaz akış şeması: sıralamanla açılan programlar alan, il ve devlet/vakıf adımlarıyla, danışmana söyleyip kaydettiğin tercihler (öğretim dili, uzaktan/örgün, burs, yıllık ücret sınırı, evden uzaklık) varsa onlarla da aday havuzuna daraltılır; üçüncü adımdaki öncelikler (iş bulma, maaş, akademik kariyer, prestij, kolay yerleşme) ve isteğe bağlı özel kontenjan durumun (okul birincisi, şehit-gazi yakını, depremzede, 34 yaş üstü kadın) havuzu daraltmaz; havuza yalnızca en son tercih kılavuzunda yer alan programlar girer, kapanan ya da kodu değişip eski kaydı kalan programlar önerilmez, yalnızca KKTC uyruklulara ya da meslek lisesi mezunlarına ayrılmış kontenjanlar da havuza girmez, sıralaman bir bölümün başarı sırası barajının gerisindeyse (tıp, hukuk, mühendislik, öğretmenlik gibi) o bölüm de girmez; alanlar bölümün adına ve bağlı olduğu fakülteye göre belirlenir, il adımında programı olan tüm iller listelenir; havuzdaki her program için kod bir uyum puanı hesaplar — önceliklerine göre TÜİK mezun istihdamı ve kazanç grubu, URAP araştırma sırası, programın kadrosu, özel kontenjan durumuna uyan kontenjan, kampüs büyüklüğü ve evden uzaklık; verisi olmayan program cezalandırılmaz, dilim değişmez, yapay zekâya giden havuz bu puana ve sıraya yakınlığa göre seçilir ve her satıra öne çıkan veriler yazılır; havuz 24'ün altına düşerse filtreler önce danışmana söylediklerin, sonra alan, sonra il sırasıyla gevşetilir, gevşeyen seçimine uyan programlar havuzda kalır ve boşluk sıralamana en yakın diğer programlarla dolar, yine de dar kalırsa liste eldeki programlarla kurulur ve dağılım havuza uyarlanır; yapay zekâ havuzdan üstte hayal (hedef 5, kolay yerleşme seçiliyse 4), ortada dengeli (13, kolay yerleşmede 12), sonda güvenli (6, kolay yerleşmede 8) olacak şekilde en fazla 24 tercih seçip her satıra gerekçe yazar, seçimi ve gerekçeleri kodla denetlenir: eksik kalan satır havuzdan tamamlanır, vaat içeren ya da başka programı anlatan gerekçenin yerine standart açıklama yazılır; risk notu ve trend özeti gerçek sıralama geçmişinden hesaplanır; sohbette liste değişikliği istediğinde isteğin kodla okunup kurala çevrilir, belirsizse kısa bir form sorulur ve liste aynı havuz kurallarıyla yeniden kurulur — yapay zekâ listeyi kendisi değiştiremez, yalnız sonucu anlatır.
Tüm bu hesaplar geçen yılların yerleştirme sonuçlarına dayanır. Kontenjanlar, tercih davranışları ve puanlar her yıl değişir; geçen yıl “güvenli” görünen bir bölüm bu yıl dolabilir. Bu yüzden satırlarda son 6 yılın taban seyrini de gösteririz — çizgi yukarı tırmanıyorsa bölüm zorlaşıyor demektir. KolayTercih karar destek aracıdır; listenin son hâli ve sorumluluğu her zaman sana aittir.
Kuralları öğrendin — şimdi kendi sıralamanla dene.
Sıralamanı gir