Taban Sıralamaları Altı Yılda Nasıl Değişti? (2021–2026)

Kısa cevap: Hem 2021'de hem 2026'da taban sıralaması oluşan 5.461 lisans programını tek tek eşleştirip baktığımızda altı yılda daha seçici olan (taban sıralaması küçülen) bölümlerin başında Tarih (64 programda ortalama taban sırası 276.363'ten 120.510'a), İktisat (51 programda 256.761'den 131.892'ye) ve İşletme (126 programda 246.703'ten 130.604'e) geliyor; daha erişilebilir olan (taban sıralaması büyüyen) bölümlerin başında ise İlköğretim Matematik Öğretmenliği (76 programda 83.225'ten 218.963'e), Psikoloji (184 programda 152.325'ten 270.358'e) ve Yazılım Mühendisliği (51 programda 90.332'den 145.425'e) var. Eşleşen 5.461 programın 3.774'ünde taban sıralaması küçüldü, 1.687'sinde büyüdü.

Bu yazı yönü ölçer, envanteri değil: bugün senin sıralamanda kaç program olduğunu ve bunların nerede durduğunu sıralama bandları yazısında bandı bandı saydık.

Sıralamada küçük sayı daha iyidir: 20.000'inci sırada kapanan bir program, 200.000'inci sırada kapanandan daha zor girilir. Bu yüzden aşağıdaki tabloların hiçbirinde ok ya da renk tek başına kullanılmıyor; her satırda yön kelimeyle yazılı. "Sıralaması büyüdü" = daha erişilebilir oldu, "sıralaması küçüldü" = daha seçici oldu. Bunun bölümün iyi ya da kötü olmasıyla ilgisi yok; sadece o programa kaç ve ne sıralamada aday yazıldığını anlatır.

Bu yazı, tabanları neyin oynattığını anlatan taban sıralamalar yıldan yıla ne kadar değişir? yazısının devamı: orada mekanizmalar var, burada altı yılda gerçekte ne olduğunun ölçümü.

Bu karşılaştırma nasıl yapıldı, hangi programlar dışarıda kaldı?

Yöntem tek cümle: bir program bu karşılaştırmaya ancak hem 2021'de hem 2026'da taban sıralaması oluştuysa giriyor. Kataloğumuzdaki 12.239 lisans programının 5.461'i bu şartı sağlıyor; tablolar bu 5.461 programın üzerinden hesaplandı.

Dışarıda kalanlar ve nedenleri:

• 4.461 program 2026'da taban sıralaması verdi ama 2021'de vermedi. Bunların 2.464'ü 2021'de hiç kontenjan almamıştı (o tarihte açık değildi ya da öğrenci almıyordu); 1.997'sinin kontenjanı vardı ama o yıl taban sıralaması oluşmadı (program dolmadı ya da veri yok).
• 398 program 2021'de taban sıralaması verdi ama 2026'da vermedi.

Bu ayıklama sonucu tabloların anlamını da belirliyor: burada ölçülen şey "bölümler nasıl değişti" değil, "aynı programlar nasıl değişti"dir. Altı yılda yeni açılan programlar hesabın dışında olduğu için, bir bölümün kontenjanının yeni programlarla büyümesi bu tabloda görünmez. Nitekim eşleşen 5.461 programın toplam kontenjanı 255.090'dan 204.714'e inerken (yaklaşık beşte bir azalma), kataloğun tamamındaki lisans kontenjanı 376.842'den 393.294'e çıktı. Yani kataloğumuzdaki toplam lisans kontenjanı artarken, karşılaştırmaya giren bu programların kendi kapıları daraldı.

Üç sınır daha, baştan söylüyoruz:

1. Bölüm adları birebir gruplandı. "Bilgisayar Mühendisliği" ile "Bilgisayar Mühendisliği (İngilizce)" ayrı satır sayıldı. Eşleşen 5.461 programın yalnızca 107'sinin adında parantezli bir ek var, o yüzden bu ayrım tabloları belirgin biçimde oynatmıyor.
2. Tablolarda devlet, vakıf, KKTC ve yurt dışı kamu programları birlikte. Bu birleşimin bazı bölümlerde sonucu ters çevirdiğini aşağıda ayrı başlıkta gösteriyoruz.
3. En az 25 eşleşen programı olan bölüm adları listelendi. Bu eşiği 60 bölüm adı geçiyor ve eşiği geçen bölümler eşleşen programların %78'ini (4.249 program) kapsıyor. Daha az programlı bölümlerde ortalama tek bir programla yer değiştirebildiği için kıyas yanıltıcı olur.

Bütün rakamlar kataloğumuzun YÖK Atlas kaynaklı veri kümesinden; 2026 verisi 21 Eylül 2026'da işlendi.

Altı yılda hangi bölümler daha seçici oldu?

Eşleşen program sayısı en az 25 olan bölümler içinde ortalama taban sıralaması en çok küçülen 10 bölüm. Son kolondaki kesir, o bölümün eşleşen programlarından kaçında sıralamanın küçüldüğünü (yani programın tek tek daha seçici hâle geldiğini) gösterir — ortalamanın tek bir programdan gelmediğinin kontrolü budur.

Listenin ağırlığı eşit ağırlık ve sözel taraftaki programlarda: Tarih, İktisat, İşletme, Türk Dili ve Edebiyatı, Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi. Bu bölümlerin çoğunda kontenjan tarafında da belirgin bir daralma var — örneğin Tarih'te eşleşen 64 programın toplam kontenjanı 3.846'dan 1.651'e, Türk Dili ve Edebiyatı'nda 80 programda 4.979'dan 2.078'e, Hukuk'ta 105 programda 11.087'den 6.293'e indi. Arz daralınca aynı talep daha dar bir kapıdan geçer; tabanların bu yönde hareket etmesi beklenen bir sonuçtur. Ama bunun otomatik olmadığını bir sonraki başlıkta göreceksin.

Bu on bölümün tamamı, yalnızca devlet üniversitelerindeki programlarla hesaplandığında da aynı yönü koruyor — yani sonuç vakıf programlarının davranışından gelmiyor. Tek zayıf satır Uluslararası Ticaret ve Finansman: devlet tarafında yalnızca 4 eşleşen programı var, o yüzden bu bölümün devlet rakamına tek başına yaslanma.

Hangi bölümler altı yılda daha erişilebilir oldu?

Aynı havuzda ortalama taban sıralaması en çok büyüyen 10 bölüm. Burada son kolon, sıralaması büyüyen (o programa girmenin geçmiş tabana göre kolaylaştığı) program sayısını veriyor.

İki nokta hemen göze çarpıyor.

Öğretmenlik tek blok hâlinde hareket etmiyor. Adında "Öğretmenliği" geçen 652 eşleşen programın ortalaması 60.111'den 78.498'e çıkmış, yani ortalama olarak daha erişilebilir hâle gelmiş. Ama aynı havuzda Özel Eğitim Öğretmenliği 64 programda 29.431'den 19.324'e ve Okul Öncesi Öğretmenliği 88 programda 26.268'den 20.837'ye küçülmüş — bu iki branş daha seçici olmuş. Öğretmenliğin genelini tek cümleyle özetlemek bu yüzden yanlış olur.

Mühendislikte de tek yön yok. Adında "Mühendisliği" geçen 890 eşleşen programın ortalaması 124.792'den 108.205'e küçülmüş (daha seçici), ama Bilgisayar ve Yazılım Mühendisliği bu eğilimin tersine gidiyor. Bilgisayar Mühendisliği'nde eşleşen 161 programın 145'inde sıralama büyümüş; bu yaygın bir hareket, tek bir programın ortalamayı çekmesi değil.

Ortalama nerede yanıltıyor?

Ortalama, tek bir uç programdan savrulabilir. Bu yüzden yukarıdaki tabloda "kaç programda sıralama aynı yöne gitti" kolonu var — ve bu kolon bazı satırlarda ortalamayla çelişiyor. En net örnek Psikoloji: ortalama %77,5 büyümüş görünüyor, ama eşleşen 184 programın 78'inde sıralama küçülmüş.

Nedeni, programların kimin olduğuna bakınca çıkıyor:

Devlet Psikoloji programları altı yılda hafifçe daha seçici olmuş; ortalamayı büyüten şey vakıf ve KKTC tarafı. İki uç şöyle: Hacettepe Üniversitesi'nin Psikoloji programı 12.688'den 5.478'e inmiş (daha seçici), buna karşılık vakıf ve KKTC'deki 133 eşleşen Psikoloji programından 12'sinin 2026 tabanı 1 milyonun üstünde kapanmış — yani neredeyse her sıralamaya açık hâle gelmiş. 184 programlık tek bir ortalama bu iki gerçeği aynı satırda eziyor.

Aynı kontrolü on "daha erişilebilir" bölümün hepsine uyguladığımızda üçünde yön değişiyor:

Buradan çıkan kural basit ve senin tercih listen için de geçerli: bölümün ortalamasına değil, gireceğin programın satırına bak. Bölüm ortalaması bir haber cümlesi kurmaya yarar, tercih kararı vermeye yaramaz. Aynı bölümün üniversiteden üniversiteye ne kadar açıldığını taban puan mı, başarı sıralaması mı? ve 2026'nın en seçici devlet üniversiteleri yazılarında ayrıca görebilirsin.

Taban sıralamasının büyümesi bölümün "kötüleştiği" anlamına mı gelir?

Hayır. Taban sıralaması bir kalite ölçüsü değil, o yıl o programa yazılan adayların davranışının sonucu. Bir bölümün tabanı dört ayrı nedenle büyüyebilir ve bunların üçü bölümün kendisiyle ilgili bile değildir.

Verideki iki örnek şemanın iki ucunu gösteriyor:

• Tarih'te kontenjan hikâyenin büyük kısmı. Altı yılın tamamında verisi olan 63 Tarih programında toplam kontenjan 2023'te 3.800 iken 2024'te 1.600'e indi; aynı yıl ortalama taban sırası 236.664'ten 152.974'e düştü, yani program bir yılda belirgin biçimde daha seçici oldu. Arz yarıya inince kapı daraldı.
• İlköğretim Matematik Öğretmenliği'nde kontenjan hikâyeyi açıklamıyor. Aynı havuzdaki 59 programda kontenjan 2023'te 2.665, 2024'te 2.479 — yaklaşık %7 azalma. Buna rağmen ortalama taban sırası 93.199'dan 233.948'e çıktı. Kontenjan daraldığı hâlde taban gevşediyse geriye talep tarafı kalır: o yıl bu programlara daha az ve daha geniş sıralamalı aday yazılmış.

Bu yazı bölümlerin neden bu yöne gittiğini iddia etmiyor; elimizdeki veri program bazında taban, kontenjan ve yerleşen sayısı. Aday sayısındaki değişim, puan türü tercihleri ve şart değişiklikleri bu veriden okunamaz. Sıralama şartı olan programların güncel listesi için sıralama şartları, boş kalan kontenjanların ne anlattığı için boş kontenjanlar ne anlatıyor? yazısına bak.

Yıl yıl bakınca yön ne söylüyor?

Altı yılın hepsinde taban sıralaması oluşan 5.315 program var. Bunların içinden tanıdık sekiz bölüm, yıl yıl ortalama taban sırasıyla:

Bu tablo, altı yılın iki ucuna bakmanın neden yetmediğini gösteriyor:

• Bilgisayar Mühendisliği'nde yön ortada döndü. 2021–2023 arasında her yıl daha seçici oldu (95.856'dan 67.841'e), sonra üç yıl üst üste ters yöne gitti. Yalnızca 2021 ve 2026'ya bakan biri "sürekli gevşiyor" sanır; gerçekte 2023'te bir dönüş var.
• İlköğretim Matematik Öğretmenliği'nde hareket kademeli değil, tek yıllık bir sıçrama. 2023'ten 2024'e ortalama 93.199'dan 233.948'e gitti; 2024, 2025 ve 2026 birbirine yakın. Böyle tek yıllık bir sıçrama, kademeli bir talep değişimine benzemez; elimizdeki veri o yıl neyin değiştiğini söylemiyor.
• Tıp altı yıl boyunca dar bantta kaldı. 14.909 ile 18.968 arasında. Böyle programlarda geçmiş taban daha güvenilir bir referanstır.

2027'de tercih yapacaksan bu tabloyu nasıl kullanırsın?

Bu yazı hangi bölümün seneye ne yapacağını söylemez; tabanlar her yıl yeniden oluşur. Ama şu dört adım elindeki veriden çıkarabileceğin her şeyi kullanır:

1. Bölümü değil programı seç. Ortalama satırı hedef değildir. Hedef bölümünün tek tek programlarına bölüm sayfalarından bak; aynı ad altında birbirinden çok uzak tabanlar olabilir.
2. Son üç yılın yönüne bak, tek yıla değil. Üç yıl aynı yöne gidiyorsa yön bilgi taşır. Yön oynaksa ya da bazı yıllarda taban yoksa, o satırı listende daha riskli tarafa yaz.
3. Yön daha seçici tarafta ise pay bırak. Geçen yılın tabanına yapışan bir liste, sıkılaşan bir programda seni boşa düşürebilir. Dengeli bir listenin nasıl kurulduğu tercih listesi nasıl yapılır? ve ölü tercih nedir? yazılarında.
4. Kendi hedef sıralamanı ayrı hesapla. Bir bölümün tabanının nereye gittiğini bilmek, senin kaçıncı olman gerektiğini söylemez; o hesabın yolu hedef sıralama nasıl belirlenir? yazısında.

Kendi sıralaman belliyse ana sayfadaki forma girdiğinde programları hayal, dengeli ve güvenli dilimleriyle görürsün. Bu dilimler yerleşme olasılığı değildir; yalnızca son yılın tabanının senin sıranın neresinde durduğunu anlatır.

Bu yazıdaki tablolar nasıl hesaplandı?

• Kaynak tablo: kataloğumuzun programs tablosu (YÖK Atlas kaynaklı). 2026 verisi 21 Eylül 2026'da işlendi.
• Kapsam: yalnızca lisans programları (önlisans hariç). Devlet, vakıf, KKTC ve yurt dışı kamu programları birlikte; devlet kırılımının ayrıca verildiği tablolarda bu belirtildi.
• Eşleşme kuralı: bir program hesaba ancak hem 2021 hem 2026 taban başarı sırası doluysa girdi. 12.239 lisans programından 5.461'i bu şartı sağladı; 4.461 program 2021 verisi olmadığı, 398 program 2026 verisi olmadığı için dışarıda kaldı.
• Gruplama: program adı birebir. En az 25 eşleşen programı olan 60 bölüm adı listelendi (eşleşen programların %78'i).
• Ölçüt: bölüm içindeki programların taban başarı sırası ortalaması. Ortalamanın tek bir uçtan savrulup savrulmadığını kontrol etmek için her satırda "kaç programda sıralama aynı yöne gitti" kolonu verildi.
• Yıl yıl tablosu: altı yılın hepsinde taban sırası dolu olan 5.315 programın alt kümesi.
• Kontenjan rakamları: aynı eşleşen program kümesi üzerinden toplandı; kataloğun tamamındaki kontenjan toplamıyla karıştırılmamalı.
• Havuzun geneli: eşleşen 5.461 programın ortalama taban sırası 167.067'den 145.356'ya, medyanı 122.495'ten 104.892'ye indi; 3.774 programda sıralama küçüldü, 1.687'sinde büyüdü.

Kaynaklar

• Taban başarı sırası, kontenjan ve yerleşen verisi: kataloğumuzun YÖK Atlas kaynaklı veri kümesi (2026 verisi 21 Eylül 2026'da işlendi). Programın resmî yayın yeri: yokatlas.yok.gov.tr — erişim: 22 Eylül 2026.
• ÖSYM, 2026-YKS Yerleştirme Sonuçları Açıklandı — erişim: 22 Eylül 2026.
• ÖSYM, 2026-YKS Yerleştirme Sonuçlarına İlişkin Sayısal Bilgiler — erişim: 22 Eylül 2026.
• ÖSYM, 2021-YKS Yerleştirme Sonuçları Açıklandı — erişim: 22 Eylül 2026.
• ÖSYM, 2026-YKS Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzu — erişim: 22 Eylül 2026.