OBP Nedir, Nasıl Hesaplanır? Diploma Notu Kaç Puan Getirir?

Tercih döneminde en çok aranan hesap sorusu: "Diploma notum yerleştirme puanıma kaç puan ekler?" Cevap net bir formüle dayanır ve iki dakikada öğrenilir. Ama formülün ucunda, tercih stratejini doğrudan etkileyen bir kural saklı: geçen yıl bir programa yerleşenlerin katkısı yarıya düşer.

Hesap üç adımda

Lise diploma notun 50-100 arasındadır. ÖSYM bunu 5 ile çarpar ve OBP (Ortaöğretim Başarı Puanı) 250-500 arasında bir değere dönüşür. Yerleştirme puanına eklenen katkı ise OBP'nin 0,12 ile çarpımıdır:

Sayının doğru okuması: 60 değil, fark önemli

"60 puana kadar katkı" kulağa devasa gelir ama herkes en az 30 alır (diploma notu 50 bile olsa). Yani seninle rakibin arasındaki gerçek OBP farkı en fazla 30 puandır ve diploma notları yakınsa bu fark birkaç puana iner. Diploma notu 85 olan bir aday 51 puan katkı alır; 95 olan 57 alır — arada sadece 6 puan vardır. OBP kimseyi tek başına bölüm atlatmaz; eşit puan bölgesinde sıralamayı birkaç bin kaydırır. Sıralamanın puandan neden daha önemli olduğu ayrı bir yazının konusu: taban puan mı, sıralama mı?

Kritik kural: çarpan neden yarıya düşer?

Geçen yıl merkezi yerleştirmeyle bir programa yerleştirildiysen — kayıt yaptırmamış olsan bile — bu yıl OBP çarpanın 0,12 yerine 0,06 uygulanır (kontenjansız açıköğretim programları bu kuralın dışındadır). Yani "bir yere yerleşeyim de garantim olsun, seneye yine denerim" planının görünmez bir bedeli vardır: gelecek yılki puanından 15-30 puan peşinen gider.

Bunun tercih listene çevirisi şudur: yerleşsen bile gitmeyeceğin programı listene yazma. Bu kuralın diğer bedelleriyle birlikte tamamı tercih listesi rehberinde anlatılıyor.

Okul birincilerine ayrı kapı

Okul birincileri için üniversitelerde ayrı bir kontenjan ayrılır (2026'da yaklaşık 17 bin 862 kişilik). Okul birincisi, hem genel kontenjandan hem de okul birincisi kontenjanından değerlendirilir — hangisinden yerleşirse o geçerli olur. Ayrıca 2026'da şehit ve gazi yakınları ile 34 yaş üstü kadın adaylar için de özel kontenjanlar var; sonuç belgende bu kontenjanlardan birine hakkın görünüyorsa tercih ekranında ayrıca işaretlemeyi unutma.

Özet

• OBP = diploma notu × 5; katkı = OBP × 0,12 → 30-60 puan arası.
• Herkes en az 30 aldığı için gerçek rekabet farkı küçüktür; asıl belirleyici sınav performansın ve sıralamandır.
• Geçen yıl yerleştiysen çarpan yarıya düşer — istemediğin programı listeye yazmanın en somut cezası budur.
• Sıralamanla nereye uzanabildiğini görmek için tercih robotunu kullanabilirsin.